Skip to content Skip to footer

ԼԳԲՏ անձանց զգալի մեծամասնությունը ուս. հաստատությունում ենթարկվում է բուլինգի. լռության օր` հանուն աշակերտների ապահով ուսման

Վաղն` ապրիլի 21-ին, նշելու ենք ամենամյա Լռության օրը, որի նպատակն է, որ ուսումնական հաստատություններ ապահով դառնան երեխաների համար, վերացնել ու կանխել արժանապատվությունը նսեմացնող…

Շնորհավոր ուսումնական առաջին օրը

Սեպտեմբերի 1-ը Հայաստանում նշվում է որպես գիտելիքի և դպրության օր: Այն հատկապես կարևոր օր է տարրական, միջին և ավագ դպրոցների, միջին մասնագիտական և բարձրագույն կրթական հաստատություն ընդունվողների և սովորողների համար:
«Ինչքան ապրում եմ այնքան սովորում եմ, ինչքան սովորում եմ այնքան գիտակցում եմ, թե ինչքան քիչ գիտեմ» ― Միշել Լեգրան «Գիտելիքը զրահ է բոլոր տեսակ դժբախտությունների դեմ» ― Աբու Ռուդաքի
booksՅուրաքանչյուր ոք ունի կրթության իրավունք: Կրթությունը պետք է նպատակաուղղված լինի անձի լիարժեք զարգացմանը և մարդու իրավունքների ու հիմնական ազատությունների նկատմամբ հարգանքի ամրապնդմանը: Համաձայն ՀՀ Կրթութության մասին օրենքի` պետությունը ապահովում է յուրաքանչյուրի կրթության իրավունքը` անկախ ազգությունից, ռասայից, սեռից, լեզվից, դավանանքից, քաղաքական կամ այլ հայացքներից, սոցիալական ծագումից, գույքային դրությունից կամ այլ հանգամանքներից: Նույն օրենքում նշված է նաև, որ պետությունը անհրաժեշտ պայմաններ է ստեղծում կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող քաղաքացիների զարգացման առանձնահատկություններին համապատասխան կրթություն ստանալու և սոցիալական հարմարվածությունն ապահովելու նպատակով։ Այսինքն պետությունը պարտավոր է ապահովել հաշմանդամություն ունեցող աշակերտների և ուսանողների կենսագործունեության միջավայրի մատչելիությունը: Սակայն այդ միջավայրը մեր հանրապետությունում գրեթե չի ապահովվում: Հիշենք այս տարվա մարտին աղմուկ հանած սպիտակցի աղջնակի դեպքը, ով ուներ առաջին կարգի հաշմանդամություն և չէր կարողանում դպրոց գնալ չնայած լավ առաջադիմությանը: Աղջկա մայրը պնդում էր, որ պետությունն ուղղակի գումար էր խնայում` նրա համար միայն մայրենի լեզվի և մաթեմատիկայի դասեր կազմակերպելով։ Իսկ որքան շատ են դեպքերը, որոնց մասին հանրությունը տեղեկություն անգամ չունի: Հասարակական անհանդուրժողականության ու առկա խարանների պատճառով շատ ծնողներ գերադասում են իրենց երեխաներին զերծ են պահել սոցիալական գործունեությունից և թույլ չեն տալիս նրանց կրթություն ստանալ հանրային դպրոցներում: Այս ամենին գումարվում են նաև անհրաժեշտ կենսագործունեություն միջավայրի ապահովման պետական քաղաքականության թերացումները՝ չնայած, որ օրենսդրական դաշտը հավասար պայմանների ստեղծման առումով կարգավորված է։ Հայաստանում ներառական կրթության մասին կարգն ընդունվել է 2010թ. սեպտեմբերին: Ներառական կրթություն ունեցող դպրոցների թիվը 139 է: Մնում է հուսալ, որ մոտ ապագայում դրական փոփոխություններ կարձանագրվեն։ Ուսումնական հաստատությունները պետք է ապահով տարածք լինեն բոլորի համար անկախ աշակերտների և ուսանողների էթնիկ պատկանելությունից, կրոնից, արտաքին հատկանիշներից, սեռից, սեռական կողմնորոշումից, գենդերային ինքնությունից և սոցիալական ու անձնային այլ հատկանիշներից: Հայաստանում գրեթե բոլոր կրթական հաստատություններում կարելի է հանդիպել այնպիսի երևույթների, ինչպիսիք են ծաղրանքը, վիրավորանքը, խտրականությունը, բռնությունները, ատելության կոչերը, վերաբերմունք, որ նվաստացնում է մարդկային արժանապատվությունը և ոտնահարում մարդու հիմնարար իրավունքներն ու ազատությունները և այս ամենը կատարվում է ոչ միայն հասակակիցների այլ նաև ուսուցիչների կողմից: Աշակերտներն ու ուսանողներն իրենց օրվա մեծ մասն անց են կացնում և սոցիալականացվում են ուսումնական հաստատություններում, ուստի շատ կարևոր է, որ կրթական հաստատությունները արժանապատվությունը նսեմացնող վերաբերմունքից զերծ և ապահով տարածք լինեն նրանց համար։ Բուլինգը մեծ ռիսկ է երեխաների, պատանիների եւ երիտասարդների առողջության համար ցանկացած հասարակությունում: Կրթական պայմանները, որտեղ տեղի են ունենում նվաստացումներն ու բռնությունները պետք է ուսումնասիրվեն եւ հասկացվեն և իրականացվեն կանխարգելման միջոցառումներ։ Կրկին հիշենք այս տարվա աղմկոտ դեպքերից․Նելսոն Ստեփանյանի անվան թիվ 71 հիմնական դպրոցի 6բ դասարանի աշակերտ Հովհաննես Ղազարյանին ով հրաժարվել էր համադասարանցիների պահանջով փոխել դպրոցը։ Համադասարանցիներն էլ փոխել էին իրենց դասարանը, դպրոցի տնօրեն Գայանե Դեմիրյանը նույնիսկ հրաման էր ստորագրել՝ «6բ դասարանի թվով 24 սովորողներից 23-ի տեղափոխման պատճառով 6բ դասարանը համարել փակված»։ Կարևոր է հասկանալ, որ մյուսների իրավունքների նկատմամբ հարգանքն ու հավասարության գիտակցումը նույնպես կազմում է կրթության մի մասը: Շնորհավորում ենք բոլոր աշակերտների և ուսանողների առաջին ուսումնական օրը և մաղթում, որ ուսումնական հաստատությունները ապահով տարածք լինեն նրանց բոլորի համար:

Կարո՞ղ ես լսել լռությունը

«Լռության օրվա» հիմնական խորհուրդը արժանապատվությունը նսեմացնող երևույթները վերացնելն ու կանխարգելելն է, որպեսզի ուսումնական հաստատությունները դառնան առավել ապահով բոլորի համար` անկախ աշակերտների և ուսանողների սեռից, սեռական կողմնորոշումից, գենդերային ինքնությունից, էթնիկ պատկանելությունից, կրոնից, արտաքին տվյալներից և սոցիալական ու անձնային այլ հատկանիշներից։ Նսեմացումը մեծ ռիսկ է երեխաների, պատանիների և երիտասարդների առողջության համար ցանկացած հասարակությունում: Այն կարող է կործանարար ազդեցություն ունենալ, նույնիսկ այն պարագայում, երբ այն տեսանելի չէ և ավելի դժվար ճանաչելի է, քան հանրային առողջության այլ խնդիրները: Նսեմացումների էպիկենրտրոններ են դպրոցները, ուսումնարանները, համալսարանները, որտեղ մեծ թվով երեխաներ, պատանիներ, երիտասարդներ անց են կացնում իրենց ժամանակի մեծ մասը: Նսեմացումը ոտնձգությունների և բռնությունների ձև է, որն անհրաժեշտ է հասկանալ զարգացման, սոցիալական և կրթական տեսանկյուններից: Հայաստանում չկա նսեմացումը հասցեագրող իրավական դաշտ, ռազմավարություն և հստակ պատկերացում երևույթի մասին: Ավելին, անհանդուրժողականությունը այն ամենի հանդեպ, ինչ դուրս է սահմանված հայկական «ավանդական» մտածլակերպից, ազգայնականության առասպելները, իրազեկվածության և իրավագիտակցության ցածր մակարդակը, միմյանց նկատմամբ հարգանքի մշակույթի բացակայությունը ավելի են սրում իրավիճակը: Հայաստանում Լռության օրը նշվում է 2010 թվականից ի վեր: «Հանրային տեղեկատվություն և գիտելիքի կարիք» ՀԿ-ն ամեն տարի միջոցառումներ է իրականացնում «Լռության օրվա» կապակցությամբ: 2011 թվականին կազմակերպությունը հրապարակեց իր «Ինչպես դու» էլեկտրոնային պարբերականի առաջին համարը: 2012 թվականին կազմակերպության կողմից իրականացվեց մամլո ասուլիս, որի ժամանակ խոսնակները ներկայացրեցին նսեմացումների արդյունավետ կանխարգելման մեխանիզմների և քայլերի մշակման անհրաժեշտությունը` մասնավորապես կրթական հաստատություններում կոմպետենտ մասնագետների առկայության անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև մարդու իրավունքների կրթության և պաշտպանության ապահովումը։ Կազմակերպության աշխատակիցները պատրաստել էին պաստառներ, որոնց խորագիրն էր «Ես մաքրում եմ լռության իմ դիմակը»։ 2013թ. Կազմակերպությունն իրականացրեց մամլո ասուլիս-քննարկում ՀՀ կրթական հաստատություններում նվաստացումների, արժանապատվությունը նսեմացնող վերաբերմունքի և բռնությունների մասին, որի ժամանակ ներկայացվեցին այն դեպքերը, անձնական պատմությունները, որոնք կազմակերպության աշխատակիցները հավաքագրել էին իրենց ամենօրյա աշխատանքի ընթացքում: Այդ օրը նաև հանրությանը ներկայացվեցին տեսահոլովակներ, որոնք կոչ էին անում երիտասարդներին կոտրել լռությունը և բարձրաձայնել կրթական հաստատություններում առկա նվաստացման և խտրականության դրսևորումների մասին։ Այս տարի տասնյակ երիտասարդներ միացել են լռության օրվա առցանց արշավին՝ իրենց լռությունը կոտրելու կոչերն ուղղելով լայն հասարակությանը: Նրանք տարածում են իրենց կոչերը, թե ինչու են կոտրում լռությունը՝ կիսվելով իրենց նկարներով: Օրվա խորհրդին համաձայն՝ ապրիլի 18-ին կազմակերպությունը հասանելի չի լինի աշխարհի համար` չենք պատասխանի էլեկտրոնային նամակներին, հեռախոսազանգերին և չենք տրամադրի որևէ ծառայություն. այդ օրը մենք լուռ կլինենք։ Լռության օրվա առցանց արշավին կարող եք հետևել facebook.com/dosarmenia էջում։

Սոցիալական հզորացում և կրթություն

Ուրախ ենք տեղեկացնել, որ «Հանրային տեղեկատվություն և գիտելիքի կարիք» կազմակերպությունը (ՓԻՆՔ Արմենիա) մեկնարկել է «Սոցիալական հզորացում և կրթություն» նոր ծրագիրը: Ծրագիրը նպատակ ունի…